Vanaf de Russische lanceerbasis Plesetsk zijn vannacht om 02.50 uur Belgische tijd de satellieten SMOS en Proba-2 gelanceerd. Een Rockot-draagraket bracht ze vanop de basis bij Archangelsk, in het hoge noorden van Rusland, in een baan om de aarde.
Proba-2 is de opvolger van Proba-1, de eerste satelliet volledig van Belgische makelij die in 2001 werd gelanceerd en die nu al 8 jaar om de aarde zweeft – en die trouwens nog steeds foto’s maakt van het aardoppervlak. Net als haar voorganger werd Proba-2 gebouwd door Verhaert Space in Kruibeke, in opdracht van het Europese ruimtevaartagentschap ESA.
Proba-2 is weliswaar een kleine, maar veelzijdige satelliet. Het 120 kilogram wegende kubusje (het meet slechts 60 bij 70 bij 90 centimeter) heeft vier wetenschappelijke experimenten aan boord: LYRA, SWAP, TPMU, DSLP. De eerste twee zijn Belgisch, de laatste twee zijn op hun beurt ‘secondary payloads’ van niet-Belgische makelij.
Proba-2 heeft haar ogen niet op de aarde gericht, want de vier experimenten dienen om de zon te observeren, en zo het ‘ruimteweer’ beter te voorspellen. De ruimte is geen onveranderlijk vacuüm. Zo passeren er geregeld vlagen van zonnewind langs de aarde (‘wolken’ van geladen deeltjes afkomstig van zonne-uitbarstingen) die het communicatieverkeer tussen satellieten en aarde danig in de war kunnen sturen. Om de zon zo goed mogelijk te observeren, zweeft Proba-2 in een zongesynchroniseerde baan, op een hoogte van 725 kilometer. De satelliet bevindt zich dus nooit aan de nachtzijde van de aarde.
Maar Proba-2 is meer dan een zonne-observator. Ze heeft ook 17 demonstratie-units aan boord, die een state-of-the-art technologie moeten uittesten die – indien succesvol – later mogelijk in alle satellieten kan geïncorporeerd worden. Stijn Ilsen is ruimtevaartingenieur en testte de Proba-2 voor de ESA. ‘De satelliet heeft een nieuw type GPS-ontvanger voor satellieten, een nieuw type zonnesensor en een nieuw type zonnepaneel aan boord.’ Ilsen zal de satelliet nadat ze zich heeft losgemaakt van de Russische draagraket, besturen. Dat doet hij vanuit het controlecentrum van de ESA in het Waalse dorpje Redu.
Proba-2 vliegt niet in haar eentje naar de ruimte. De Belgische satelliet is eigenlijk het kleine broertje van de SMOS-satelliet van de ESA, die tegelijk het watergehalte in de bodem zal én het zoutgehalte in de oceanen, dit op globale schaal. Een mondiaal overzicht van de waterhuishouding op het land is cruciaal om het klimaat en het weer beter te kunnen bestuderen. En het gehalte aan zout bepaalt samen met de temperatuur de dichtheid van het zeewater in de oceanen, die op zijn beurt de motor is van stromingen in de oceanen. Zeestromingen brengen onder meer warmte van de evenaar naar de polen, en spelen erg belangrijke rol in het globale klimaat. Zonder goede kennis van de stromingen in de oceaan, is een betrouwbare klimaatvoorspelling onmogelijk. (sst)
Lees de blog van satellietentester Stijn Ilsen op Scilogs, het blogportaal van Eos.