Astronomen hebben een gigantische verzameling sterrenstelsels ontdekt op 7 miljard lichtjaar van de aarde. Het is de eerste observatie van zo'n grote structuur van sterrenstelsels in het verre heelal, zo heeft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO in Amsterdam bekendgemaakt.
‘In het universum is de materie niet gelijkmatig verdeeld,’ legt Masayuki Tanaka, wetenschapper van het ESO uit. ‘In het nabijgelegen heelal vormen zich sterrenstelsels en deze sterrenstelsels vormen meestal groepen en clusters van stelsels. De meest geaccepteerde kosmische theorieën voorspellen dat materie ook samenklontert op een grotere schaal in het zogenoemde kosmische web waarin sterrenstelsels, gevat in filamenten die zich uitstrekken tussen lege ruimte, een gigantische draadachtige structuur creëren.’
Dit kosmische web, dat zich uitstrekt over miljoenen lichtjaren, vormt als het ware het geraamte van het heelal. Maar hoewel deze draadvormige structuren al vaak geobserveerd zijn op relatief kleine afstand van ons, is er tot nu toe nog geen concreet bewijs van het bestaan ervan in het verder afgelegen heelal.
Dankzij observaties van een gigantische verzameling sterrenstelsels op 7 miljard lichtjaar hier vandaan kon een internationaal team astronauten het ultieme bewijs leveren dat deze draadachtige structuren ook in het verre heelal voorkomen. De onderzoekers gebruikten de Very Large Telescope in Chili en de Japanse Subaru-telescoop om de afstanden van de sterrenstelsels te meten. Zo kregen ze een driedimensionaal beeld van de structuur en konden ze het nieuw kosmisch web in kaart brengen.
De wetenschappers hebben tientallen van zulke groepen kunnen onderscheiden, de meeste tien keer groter dan onze Melkweg – en sommige wel duizend keer groter. Ze berekenden dat de massa van het hoofdsterrenstelsel minstens tienduizend keer de massa van de Melkweg bedraagt.
Het filament staat op 6,7 miljard lichtjaar van ons vandaan en strekt zich uit over minstens 60 miljoen lichtjaar. De nieuw ontdekte structuur reikt waarschijnlijk nog verder, voorbij het door het team onderzochte gebied en daarom zijn er al toekomstige waarnemingen gepland om de afmeting exact te kunnen bepalen.
De resultaten van het onderzoek staan in het Europese tijdschrift Astronomy & Astrophysics. (nvdc)