De ontdekking van fossiele resten van een nog onbekende primaatsoort brengt ons dichter bij het precieze tijdstip waarop mensapen (waaronder de mens) en apen (Oude Wereld Apen genoemd) van elkaar weg evolueerden.
In het plateau net boven Mekka in Saoedi-Arabië is een fossiel gevonden van een vroege primaat, dat zowel kenmerken van mensapen en apen heeft. De splitsing van die twee apensoorten uit een gemeenschappelijke voorouder is een mijlpaal in de evolutiegeschiedenis.
Schattingen op basis van het genoom situeren de splitsing rond 35 to 30 miljoen jaar geleden (vroege oligoceen). Dit fossiel dateert echter van 29 tot 28 miljoen jaar terug. Dat is een periode die tot nu toe weinig relevante fossielen opleverde. Wellicht moet de splitsing tussen 29-28 en 24 miljoen jaar geleden worden gesitueerd, veel later dus dan gedacht.
Paleontologen van de University of Michigan beschrijven de deels bewaarde schedel deze week in Nature. De nieuwe primatensoort, Saadanius hijazensis gedoopt, woog ongeveer 15 à 20 kilogram en was gemiddeld van gestalte, wellicht ter grootte van een hedendaagse gibbon. Saadanius heeft niet de geavanceerde sinussen van moderne mensapen en apen (catarrhines genoemd), maar heeft een benig gehoorgang die nog niet volledig ontwikkeld was bij de voorouder van mensaap en aap een paar miljoen jaar eerder.
‘Saadanius staat dichtbij een groep die uiteindelijk tot de mens leidde’, zegt hoofdauteur William Sanders. ‘Als we meer te weten zouden komen over de omstandigheden waarin dit dier leefde, kunnen we ontdekken wat de veranderingen teweegbracht die tot de evolutie van mensapen en later ook mensen leidde.’ (rvb)